Terapia przez sztukę- co to jest?

O terapii przez sztukę i jej wpływie na rozwój dziecka naukowcy snują rozważania coraz częściej. Współczesne teorie starają się wyczerpująco odpowiedzieć na pytania: Kto może być podmiotem arteterapii? Kiedy zastosować działania terapeutyczne? Czy zasadne jest łączenie wychowania z obcowaniem i tworzeniem sztuki? Jakie kompetencje powinien posiadać arteterapeuta? Informacji na ten temat dostarcza kilka dziedzin nauki, między innymi pedagogika i psychologia, ale też filozofia, etyka i psychiatria. Wielu teoretyków terapii przez sztukę i wychowania estetycznego z niepokojem odnosi się do marginalnego traktowania tej ważnej dziedziny nauki i praktyki. Wprawdzie powstaje wiele artykułów, programów dydaktyczno- wychowawczych, wykorzystujących metody arteterapii, ale brak jest wydawnictw zwartych, stanowiących wskazówkę, jak postępować, by nie przyniosło to skutków odwrotnych od zamierzonych, zgodnie z twierdzeniem primum non nocere…

Sztuka od wielu wieków ma potężną moc terapeutyczną. Terapia przez sztukę jest uznaną metodą holistyczną wykorzystywaną w pracy z dysfunkcjami (uzależnienia, współuzależnienia, patologia społeczna) i chorobami (nowotwór). Jest próbą odnalezienia sensu i celu życia na  drodze rozwoju osobistego. Dlatego działaniami z zakresu arteterapii obejmuje się też osoby zdrowe, w normie psychicznej, bez oznak zaburzeń. Ponieważ metody, stanowiące podstawy terapii przez sztukę są atrakcyjne dla mnie z racji wykonywania zawodu nauczyciela oraz plastyka, postanowiłam podzielić się refleksjami na temat mojego projektu, opartego na ideach tej dziedziny. Uwzględniłam w artykule, który stanowi fragment mojej pracy dyplomowej rolę nauczyciela, często mimowolnego terapeuty, od którego zależy harmonijny rozwój dzieci, powierzonych jego opiece.

W arteterapii wyróżniamy różne techniki, które umożliwiają lepsze poznanie siebie oraz próby rozpoznania motywów własnego postępowania. Są one następujące:
– ekspresyjne,
– projekcyjne,
– konstrukcyjne.

Pierwszą technikę opisała C. Malchiody definiując ją jako “stosowanie sztuki, muzyki, tańca/ruchu, dramy, poezji/kreatywnego pisania czy zabawy w kontekście psychoterapii, doradztwa, rehabilitacji lub służby zdrowia”. Według niej ekspresyjne terapie są często również nazywane kreatywnymi arteterapiami (creative arts therapies) lub podejściami integrującymi (integrative approaches) (za: olahandford.wordpress.com)

Terapia przez sztukę obejmuje wiele form oddziaływań. M. Wieczorek i M. Sobczuk wyodrębniły najczęściej stosowane formy:

1. Plastykoterapia (terapia plastyczna)- terapia przy użyciu różnych sztuk i technik plastycznych, posiada własne metody i techniki terapeutyczne. Daje możliwość stymulacji stanów emocjonalnych, stosując ćwiczenie relaksowo- koncentrujące w celu rozładowania nadmiernego pobudzenia emocjonalnego (psychorysunek) . Pozwala na uwolnienie kreatywności, kształci umiejętności projekcyjne i konstrukcyjne;
2. Choreoterapia- terapia tańcem, ruch sprzyja osiąganiu harmonii i dlatego staje się czynnikiem terapeutycznym. Strategie wykorzystywane w terapii tańcem:

– improwizacja i ruch planowany ( uświadomienie pacjentowi jego wewnętrznych problemów);

– intensyfikacja i personifikacja ( wyolbrzymienie gestów i ruchów);

– aktywna wyobraźnia ( skojarzenia jednostki w celu dotarcia do uświadomionych
i nieuświadomionych doświadczeń przez ruch ciała);

 

3. Muzykoterapia- wykorzystanie muzyki i jej elementów jako środka stymulacji, ekspresji emocjonalnej i komunikacji niewerbalnej w procesie diagnozy, leczenia i rozwoju osobowości. Terapia przez muzykę umożliwia komunikację niewerbalną, przepracowanie problemów bez użycia słów.

Muzykoterapia receptywna, polega na wysłuchiwaniu odpowiednio dobranych utworów w sposób swobodny lub zadaniowy oraz na opowiadaniu o własnych przeżyciach.

Muzykoterapia aktywna, polega na wyrażaniu różnych emocji i siebie za pomocą instrumentów muzycznych oraz ruchu;

4. Teatroterapia- terapia przez przygotowanie spektakli teatralnych i uczestniczenie w nich. Pozwala na przyswajanie i powtarzanie odpowiednich zachowań ( teatr edukacyjny), na ponowne przeżycie konfliktów międzyludzkich i wewnątrzludzkich w ramach terapii (psychodrama) Rozwija osobowość człowieka poprzez rozwijanie wyobraźni, wrażliwości, uczenie aktywnej twórczości oraz kształcenie umiejętności współpracy z innymi (drama);.

5. Biblioterapia – terapia poprzez czytanie, proces edukacyjny, w którym pacjent uczy się sposobów radzenie sobie w danej sytuacji. Wpływa na pozytywną postawę dziecka, daje wiarę we własne siły i możliwości, wyzwala pozytywne emocje i przeciwdziała niepożądanym.

Cele, jakie stawia sobie arteterapia mają bardzo szerokie spektrum. Nie ograniczają się tylko do funkcji terapeutycznych, leczniczych i korygujących, ale również nakreślają zadania kreujące, rozwijające i poszerzające zdolności poznawcze zarówno dzieci jak i osób dorosłych. Za najważniejszy cel przyjmuje się optymalizację jakości życia, która polega na zapobieganiu trudnościom życiowym i przezwyciężaniu przeszkód stojących
na drodze do samorealizacji. Celem jest także praca nad wyrażaniem uczuć, przeżyć, które są nieuświadomione lub tłumione; to także praca z subiektywnymi znaczeniami, nadawanymi przez osobę wydarzeniom, stosunkom oraz rozpoznawanie odległych myśli i odczuć, wydobywanych z minionych doświadczeń w postaci obrazów z dzieciństwa.
To również odreagowanie emocji i napięć. Arteterapia daje także możliwość osiągania zmian reakcji oraz daje informacje o sposobie reagowania w różnych sytuacjach stresowych, pomaga także określić emocje, pragnienia, dążenia, myśli. W trakcie zajęć arteterapeutycznych następuje zmiana sposobu odbioru otaczającej rzeczywistości. Dzięki niej dziecko lub osoba dorosła zaczyna nabierać dystansu do własnych, niekiedy trudnych przeżyć, uczuć i doświadczeń, można też kształtować i rozwijać inteligencję emocjonalną a zwłaszcza takie jej aspekty, jak identyfikowanie własnych stanów emocjonalnych oraz wyrażanie ich w społecznie akceptowany, nieraniący innych sposób. Ponadto wzmacnia przekonanie, iż można bez poczucia winy i lęku przed karą przyznać się do przeżywania buntu, cierpienia i wielu innych negatywnych emocji.
Arteterapia pomaga kształtować osobowość, stwarza możliwość ujawnienia stłumionych uczuć, przejmuje nad nimi kontrolę i uwalnia od napięć. Wpływa również na samoocenę i poczucie własnej wartości. Podstawowym celem arteterapii jest ujawnienie zahamowań blokujących poznanie, uczenie się, rozwój zdolności, kształtowanie osobowości. Jej założeniem jest odkrycie nowych możliwości i osiągnięcie zmian w zachowaniu.

—————————

Zainteresowane osoby zapraszamy do dołączenia do naszej grupy tematycznej: Arteterapia



Dodaj komentarz